Dwie anteny w jednej instalacji to nie dwukrotnie więcej pracy, ale dwukrotnie więcej planowania – i właśnie od tego zaczynamy.

Telewizja naziemna w standardzie DVB-T2 to w Polsce zestaw kilkudziesięciu bezpłatnych kanałów, w tym TVP1, TVP2, TVN i Polsat, często nadawanych w jakości Full HD. Jej ogromną zaletą jest to, że działa niezależnie od subskrypcji, a podczas intensywnych opadów, gdy sygnał satelitarny potrafi się na chwilę osłabić, naziemna telewizja zwykle trzyma się niezachwianie. To dobry powód, żeby mieć obie anteny w jednym systemie i móc swobodnie przełączać się między nimi na każdym telewizorze w domu. Kanały telewizyjne bez opłat dostępne w naziemnym DVB-T2 mogą być podstawą dla całej rodziny, a płatna telewizja satelitarna staje się wtedy wartościowym uzupełnieniem, nie jedynym źródłem.

Od czego zacząć: planowanie to połowa roboty

Zanim kupisz cokolwiek, przelicz telewizory w domu. Jeśli masz jeden odbiornik w salonie i jeden w sypialni, instalacja będzie znacznie prostsza niż przy czterech ekranach rozrzuconych po różnych pokojach. Przy jednym odbiorniku możesz podłączyć bezpośrednio kabel z anteny satelitarnej do dekodera i osobny kabel z anteny naziemnej do telewizora. Przy kilku odbiornikach sprawa wygląda inaczej, bo sygnał satelitarny trzeba rozdzielić przez urządzenie zwane multiswitchem, a sygnał naziemny przeprowadzić niezależnie lub dołączyć go do tego samego multiswitcha.

Polskie pakiety telewizji satelitarnej, zarówno Polsat Box, jak i Canal+, nadają z satelity Hotbird 13E. To oznacza, że jeśli chcesz korzystać z obydwu operatorów, wystarczy jedna antena skierowana na ten sam satelitę. Na tym samym sprzęcie możesz też odebrać TV Trwam czy kilkanaście niekodowanych kanałów francuskich, bo nadają one z satelity Astra 19.2E – ale wówczas potrzebujesz albo osobnej anteny, albo specjalnego konwertera typu Monoblock, który obsługuje 2 satelity jednocześnie. Konwertery Monoblock do układu Hotbird/Astra są dostępne w wersjach Single, Twin i Quad, co oznacza odpowiednio 1, 2 lub 4 niezależne wyjścia.

Antena naziemna DVB-T2: wybór i montaż

Anteny naziemne dzielimy na dwie główne grupy: pasywne i aktywne (z wbudowanym przedwzmacniaczem). Antena pasywna nie wymaga zasilania i sprawdza się wtedy, gdy nadajnik DVB-T2 jest blisko, czyli w zasięgu do 15–20 km. Przy większych odległościach lub kiedy między Tobą a nadajnikiem są wzgórza albo gęsta zabudowa, lepiej sięgnąć po antenę aktywną. Na polskim rynku popularna jest seria Telkom-Telmor DIGIT i DIGIT Activa – w wersji aktywnej mają wbudowany przedwzmacniacz z zyskiem +20 dB, filtr 5G SAW ograniczający zakłócenia z sieci komórkowych i zwrotnicę zasilającą w komplecie. Dla bardziej wymagających lokalizacji dostępne są kierunkowe anteny Yagi, jak Televes Yagi L790 (13 elementów, zysk 12 dBi, zakres 470–790 MHz) lub Televes Yagi Edge Mix 111842 (12 elementów, pasmo UHF i VHF, zysk 10 dBi dla UHF i 2 dBi dla VHF), które sprawdzają się w odległości kilkunastu do kilkudziesięciu kilometrów od nadajnika.

Montaż anteny naziemnej na dachu lub elewacji wymaga przygotowania kilku narzędzi i akcesoriów:

• wiertarka udarowa z wiertłem widiowym dobranym do rodzaju podłoża
• zestaw kluczy płaskich (10–17), wkrętak krzyżakowy
• poziomnica do sprawdzenia pionowości masztu
• opaski zaciskowe odporne na promieniowanie UV do mocowania kabla
• kołki rozporowe, taśma butylowa lub silikon do uszczelnienia przepustów w ścianie

Maszt powinien być zamontowany pionowo – odchylenie od pionu utrudni późniejszą precyzyjną orientację anteny na nadajnik. Kiedy maszt jest już solidnie przymocowany, złóż antenę zgodnie z instrukcją producenta i przymocuj ją do masztu tak, żeby można ją było obracać w poziomie. Następnie skieruj ją w przybliżeniu na najbliższy nadajnik DVB-T2. Dla Warszawy to nadajnik na maszcie Pałacu Kultury i Nauki, widoczny z dużej odległości. Dla innych miejscowości skorzystaj z internetowej mapy nadajników DVB-T2 lub aplikacji takiej jak DVB-T Finder, która na podstawie GPS wskazuje kierunek do nadajnika.

Po wstępnym ustawieniu kierunku podłącz kabel do wejścia antenowego telewizora lub dekodera i obserwuj wskaźnik siły i jakości sygnału. Obracaj antenę powoli, w małych krokach, aż uzyskasz najwyższe wskazania na obu parametrach. Ważne, żeby nie mylić siły sygnału z jego jakością – można mieć silny sygnał o niskiej jakości i odwrotnie. Celuj w jak najwyższą jakość, bo to ona decyduje o tym, czy obraz będzie stabilny przy gorszych warunkach pogodowych. Kiedy znajdziesz optymalne położenie, dokręć wszystkie śruby mocujące.

Antena satelitarna: wybór czaszy i konwertera LNB

Do odbioru Hotbirda na terenie Polski wystarczy antena o średnicy 80 cm, choć w regionach wschodnich, gdzie sygnał jest nieco słabszy, lepiej zainwestować w 90 cm. Na polskim rynku dostępne są między innymi anteny Corab ASC-800M (wymiary 750×820 mm, masa ok. 3,82 kg, zysk dla 11,7 GHz: 37,4 dB), Famaval SP 30 (795×730 mm, grubość blachy 0,7 mm, zysk dla 11,7 GHz: 37,5 dB) lub Triax 80 TD (800×730 mm, masa 3,8 kg). Wszystkie wykonane są ze stali ocynkowanej malowanej proszkowo, co zapewnia odporność na korozję i wieloletnią trwałość nawet w trudnych warunkach atmosferycznych. Średnica uchwytu konwertera w tych modelach wynosi standardowo 40 mm, a maksymalna średnica masztu to 60 mm.

Konwerter LNB to urządzenie montowane w ognisku anteny, które odbiera sygnał mikrofalowy i przetwarza go na częstotliwość odpowiednią do przesłania kablem. Typ konwertera dobierasz w zależności od liczby odbiorników i planowanej topologii instalacji:

• LNB Single – 1 wyjście, do jednego dekodera bez nagrywania
• LNB Twin – 2 wyjścia, dla 2 niezależnych tunerów lub 1 dekodera z nagrywaniem
• LNB Quad – 4 wyjścia, dla do 4 niezależnych odbiorników bez multiswitcha
• LNB Quattro – 4 wyjścia z podziałem na pasma, wyłącznie do pracy z multiswitchem

Jeśli planujesz multiroom na kilka telewizorów, potrzebujesz konwertera Quattro (nie mylić z Quad), bo ten typ współpracuje z multiswitchem. Quattro LNB ma 4 wyjścia, każde dla innej kombinacji polaryzacji i pasma (V/L, V/H, H/L, H/H), a multiswitch na podstawie sygnałów sterujących od dekodera wybiera właściwe. Jednym z polecanych modeli jest Inverto Black Ultra QUATRO z figurą szumów 0,2 dB (model IDLB-QUTL40-ULTRA-OPP), który jest przeznaczony do pracy z multiswitchem i obsługuje sygnały DVB-S2X, co oznacza pełną kompatybilność z transmisją 4K. Jeśli masz tylko 1 lub 2 niezależne odbiorniki, wystarczy konwerter Single lub Twin (tu wystarczy zwykłe LNB Universal).

Montaż anteny satelitarnej krok po kroku

Montaż anteny satelitarnej zaczyna się od wyboru miejsca. Antena musi mieć niezasłonięty widok na południe lub lekko na południowy wschód, bo satelita Hotbird 13E znajduje się na pozycji 13 stopni na wschód od południka Greenwich, co dla Polski oznacza azymut około 190–200 stopni (licząc od północy zgodnie z ruchem wskazówek zegara) i elewację między 27 a 33 stopnie, w zależności od szerokości geograficznej. Dla Warszawy tabela dostarczona przez Polsat Box wskazuje kąt elewacji około 29,7 stopnia i azymut 10,1 stopnia (do wartości z tabeli zawsze należy dodać 1 stopień). Upewnij się, że żadne drzewo, komin ani sąsiedni budynek nie przesłaniają tej strefy nieba. Pamiętaj też, że drzewa rosną, więc to, co teraz nie jest przeszkodą, za kilka lat może nią być.

Uchwyt lub maszt montujemy do elewacji budynku, ogrodzenia dachowego lub innej solidnej konstrukcji. Koniecznie sprawdź poziomicą, czy maszt stoi pionowo – niezachowanie pionu skutecznie utrudni ustawienie anteny na satelitę. Złóż czaszę zgodnie z instrukcją producenta, zamontuj konwerter LNB w uchwycie na wysięgniku i umieść całość na maszcie. Na tym etapie dokręcaj śruby tylko lekko, tak żeby antenę dało się jeszcze przestawiać.

Ustaw wstępnie kąt elewacji na odpowiednią wartość z tabeli (pamiętaj o dodaniu 1 stopnia), a antenę obróć w poziomie w przybliżeniu na południe. Teraz połącz kabel od konwertera z dekoderem satelitarnym i wejdź do menu ustawień sygnału. Dekoder pokaże Ci wskaźniki siły i jakości sygnału, zwane też niekiedy parametrami SNR i poziomem mocy. Obracaj antenę powoli w poziomie, obserwując wskaźniki, aż trafisz na transponder satelity. Gdy sygnał się pojawi, dostrój ustawienie, poruszając anteną w małych krokach w górę, w dół i na boki, żeby zmaksymalizować oba parametry. Na koniec dokręć wszystkie śruby mocujące i przymocuj kabel do masztu opaskami zaciskowymi odpornymi na promieniowanie UV, żeby zimowy lód lub silny wiatr nie powodowały naprężeń na złączu LNB.

Kable i złącza: tu kryją się najczęstsze błędy

Kabel satelitarny to nie jest zwykły przewód antenowy. Musi przenosić zarówno sygnał o wysokiej częstotliwości (950–2150 MHz dla toru SAT), jak i napięcie zasilające konwerter LNB. Najlepiej sprawdzają się kable koncentryczne z żyłą miedzianą, jak Triset-113 PE (rdzeń Cu 1,13 mm, impedancja 75 Ω, tłumienność na 2150 MHz ok. 27,7 dB/100 m, klasa ekranowania A) lub kabel RG6 z pełnej miedzi z potrójnym ekranem TRI-Shield (rdzeń 1,13 mm, oplot aluminiowy 77%, zakres pracy 5–3000 MHz). Unikaj kabli z rdzeniem stalowo-miedzianym (CCS) – są tańsze, ale mają wyższą oporność i przy dłuższych trasach drastycznie obniżają poziom sygnału, szczególnie w paśmie satelitarnym.

Złącza na końcach kabla to złącza F. Dla instalacji domowych zupełnie wystarczą nakręcane złącza F, które możesz założyć samodzielnie bez żadnych specjalistycznych narzędzi. Warunek jest jeden: złącze musi pasować do średnicy zewnętrznej kabla, co sprawdzisz na opakowaniu. Przy przygotowaniu kabla zdejmij warstwy izolacji tak, żeby środkowa żyła miedziana nie wystawała poza złącze więcej niż 1 mm, a oplot nie stykał się ze środkową żyłą. Nawet jeden metalowy włosek oplotu dotykający żyły może powodować zakłócenia trudne do zdiagnozowania. Jeśli kabel prowadzisz przez zewnętrzną ścianę budynku, uszczelnij przepust taśmą butylową lub silikonem, żeby wilgoć nie dostawała się do środka.

Multiswitch – klucz do instalacji z wieloma odbiornikami

Jeśli chcesz rozprowadzić sygnał z anteny satelitarnej do kilku telewizorów, niezbędny jest multiswitch. To urządzenie zbiera 4 sygnały z konwertera Quattro LNB (V/L, V/H, H/L, H/H) i na żądanie każdego dekodera wysyła odpowiednie pasmo, jednocześnie obsługując wiele odbiorników. Możesz do niego podłączyć też wejście naziemne DVB-T2 i w ten sposób jednym kablem do każdego gniazda abonenta doprowadzić zarówno sygnał satelitarny, jak i naziemny.

Popularnym modelem do domowych instalacji jest SIGNAL PRO MS-508 (5 wejść, 8 wyjść, klasa ekranowania A, max. poziom wyjściowy 88 dBµV dla toru DVB-T2 i 100 dBµV dla toru SAT, zakres SAT: 950–2150 MHz, zakres TERR: 5–862 MHz). Obsługuje on do 8 niezależnych gniazd i może pracować w kaskadzie do 4 urządzeń bez dodatkowego wzmacniacza magistrali. Innym rozwiązaniem jest Signal MRP-508, który ma nieco wyższy poziom wejściowy (105 dBµV) i wbudowany przełącznik zasilania przedwzmacniacza. Przy wyborze multiswitcha pamiętaj, że liczba wyjść powinna odpowiadać liczbie tunerów, a nie telewizorów – dekoder z funkcją nagrywania ma 2 tunery i potrzebuje 2 wyjść z multiswitcha.

Dekodery i pakiety operatorów

Jeżeli planujesz korzystać z oferty Polsat Box, możesz wybrać między kilkoma dekodery satelitarnymi 4K: Polsat Box 4K, Polsat Box 4K Lite oraz Soundbox 4K – wszystkie trzy obsługują streaming przez internet. Do instalacji bez konieczności nowej anteny można rozważyć dekoder internetowy OTT Evobox Stream, który działa wyłącznie przez internet. Jeśli masz telewizor z obsługą modułu CI+, możesz też użyć modułu CAM Polsat Box, który eliminuje potrzebę oddzielnego dekodera. Polsat Box HD to nadal aktywna platforma nadawcza z bogatą ofertą kanałów. Dobierając pakiet, warto sprawdzić aktualne pakiety programowe Polsat Box, bo ich zawartość i ceny regularnie się zmieniają.

Z kolei Canal+ oferuje w segmencie satelitarnym dekoderów 4K modele Ultrabox+ 4K i Dualbox+ 4K, a w segmencie OTT urządzenie Canal+ BOX+. Dekoder Canal+ 4K w wersji Ultrabox+ obsługuje zarówno sygnał satelitarny, jak i strumieniowanie przez internet. Moduł CAM ECP Canal+ pozwala korzystać z subskrypcji na telewizorach wyposażonych w slot CI+. Przed podjęciem decyzji o zakupie sprzętu warto przejrzeć pakiety programowe Canal+, bo operator regularnie modyfikuje swoją ofertę, zwłaszcza w zakresie kanałów sportowych i filmowych w jakości 4K.

Dla tych, którzy chcą mieć telewizję bez montażu anteny satelitarnej, Canal+ udostępnia Canal+ przez internet – usługę działającą całkowicie online, bez konieczności stawiania anteny. Analogiczną opcją po stronie drugiego operatora jest Polsat Box przez internet. Oba rozwiązania wymagają stabilnego łącza szerokopasmowego o przepustowości co najmniej 25 Mb/s do odbioru treści w 4K.

Jak uniknąć najczęstszych problemów instalacyjnych

Najczęstszy błąd przy instalacji anteny satelitarnej to zbyt mała precyzja przy ustawianiu kąta elewacji i azymutu. Antena satelitarna ma wąską wiązkę odbioru – szerokość połowy mocy dla typowej 80-centymetrowej czaszy wynosi około 2,5–2,6 stopnia. To oznacza, że już odchylenie o 1–2 stopnie od optymalnej pozycji może wyraźnie pogorszyć jakość sygnału. Dlatego ustawianie anteny zawsze rób przy działającym dekoderze ze wskaźnikami sygnału i nigdy nie ufaj wyłącznie wzrokowemu namierzeniu południa.

Przy instalacji DVB-T2 typowym problemem jest zbyt słaby sygnał wynikający z za długiej trasy kablowej. Kabel koncentryczny RG6 z miedzianym rdzeniem tłumi sygnał w paśmie UHF (470–790 MHz) około 13–18 dB na 100 metrów. Jeśli trasa jest długa lub chcesz rozdzielić sygnał na kilka odbiorników, potrzebujesz wzmacniacza antenowego lub dystrybucyjnego. Urządzenia takie jak Telkom-Telmor DIGIT Activa mają wbudowany wzmacniacz i wystarczą w przeciętnym domu z 2–3 telewizorami podłączonymi przez splitter.

Osobną kwestią jest jakość sygnału. Dobrą miarą tego, jak „czysty" jest odebrany sygnał cyfrowy, jest parametr MER (Modulation Error Ratio) – im wyższy, tym lepiej. Dla stabilnego odbioru DVB-T2 MER powinien przekraczać 22–25 dB, a dla DVB-S2 w jakości HD najlepiej celować w wartości powyżej 10 dB. Sprawdzisz go w menu serwisowym dekodera lub miernikiem sygnału, jeśli go posiadasz. Niskie wartości MER przy pozornie dobrym obrazie często zwiastują problemy przy gorszej pogodzie.

Kiedy warto poprosić o pomoc montera

Samodzielna instalacja jest wykonalna dla większości osób, ale są sytuacje, w których warto zadzwonić do fachowca. Przede wszystkim wtedy, gdy mieszkasz na wyższym piętrze w budynku wielorodzinnym i nie masz bezpiecznego dostępu do dachu. Wchodzenie na dachy bez zabezpieczeń to najczęstszy powód poważnych wypadków podczas amatorskich instalacji. Jeśli budujesz instalację zbiorczą dla całego budynku z kilkunastoma gniazdami, skala pracy i liczba możliwych błędów sprawia, że pomoc doświadczonego instalatora po prostu się opłaca.

Przed zamówieniem anteny satelitarnej i sprzętu możesz skonsultować się z monterem, który oceni warunki odbioru w Twoim miejscu i doradzi odpowiedni zestaw. Wielu instalatorów działa lokalnie i oferuje zarówno doradztwo zdalne, jak i przyjazd na miejsce w celu wykonania trudniejszych czynności, takich jak precyzyjne wycelowanie anteny. Jeśli masz wątpliwości co do działania Twojego systemu po instalacji, możesz skontaktować się z serwisem technicznym Canal+ lub z serwisem technicznym Polsat Box – obaj operatorzy oferują pomoc techniczną przez telefon i przez internet.

Złączenie obu sygnałów w jednym kablu

Jeśli chcesz doprowadzić do każdego telewizora zarówno sygnał satelitarny, jak i naziemny DVB-T2, przez jeden kabel, właściwym rozwiązaniem jest multiswitch z wejściem naziemnym, o którym była mowa wcześniej. Modele takie jak Signal PRO MS-508 lub MRP-508 mają osobne wejście TERR do podłączenia kabla z anteny naziemnej i sumują oba sygnały na każdym z wyjść. Na wylocie każdego gniazda abonenta masz więc jednocześnie dostępne pasmo SAT (950–2150 MHz) i pasmo naziemne (5–862 MHz). Wystarczy jeden kabel do dekodera, a on sam pobiera to, czego aktualnie potrzebuje.

Warto przy tym wiedzieć, że kabel prowadzony od gniazda do dekodera satelitarnego powinien mieć maksymalnie 15–20 metrów, żeby nie stracić za dużo sygnału. Przy dłuższych trasach konieczne jest zastosowanie kabla o mniejszym tłumieniu lub dodanie wzmacniacza. Absolutnym minimum przy zakupie kabla jest sprawdzenie, czy jego rdzeń jest z pełnej miedzi – tylko taki zapewnia odpowiednią przewodność dla napięcia zasilającego LNB i dla sygnału satelitarnego przy dłuższym biegu.

Dostęp do internetu jako uzupełnienie systemu

Nowoczesne dekodery satelitarne 4K zarówno Polsat Box, jak i Canal+ mają wbudowany moduł Wi-Fi i port LAN, dzięki czemu po podłączeniu do sieci domowej oferują dostęp do platform streamingowych, aplikacji catch-up i funkcji wideo na żądanie. To sprawia, że dekoder satelitarny przestaje być urządzeniem tylko do odbioru telewizji liniowej. Jeśli zależy Ci na stabilnym połączeniu, kabel LAN jest zawsze pewniejszy niż Wi-Fi, szczególnie gdy ściany są grube lub odległość od routera jest duża. Canal+ oferuje też własne usługi internetowe, które można łączyć z subskrypcją telewizyjną.

Jeśli interesuje Cię oferta Canal+ HD lub chcesz sprawdzić, co oferuje Canal+ 4K w ramach konkretnego pakietu, warto odwiedzić stronę operatora bezpośrednio, bo oferty zmieniają się regularnie. To samo dotyczy Polsat Box – szczegóły aktualnej oferty, sprzętu i warunków umów najszybciej znajdziesz na stronie operatora lub przez kontakt z jego konsultantem.