Brytyjskie stacje radiowe mają w sobie coś, co trudno znaleźć gdzie indziej. BBC Radio 4 z reportażami, które potrafią przykuć uwagę na godzinę, BBC 6 Music z playlistami, jakich nie ułoży żaden algorytm streamingowy, albo Classic FM grające Chopina o 3 w nocy, kiedy nie możesz zasnąć. Jeśli mieszkasz w Polsce i myślisz, że dostęp do tych stacji wymaga wykupienia drogiego abonamentu lub kombinowania z VPN-em, mamy dobrą wiadomość. Wystarczy antena satelitarna, konwerter LNB i odrobina cierpliwości. Wszystko leci niekodowane z pozycji orbitalnej Astra 28.2°E, co oznacza, że po jednorazowej inwestycji w sprzęt słuchasz za darmo, bez żadnych miesięcznych opłat. To trochę jak znalezienie fontanny z darmową kawą w parku. Niby niemożliwe, a jednak.

Zanim przejdziemy do konkretów, warto powiedzieć jedno: telewizja satelitarna wciąż pozostaje najbardziej niezawodnym sposobem odbioru sygnału radiowo-telewizyjnego w wysokiej jakości. Streamingi potrafią buforować, internet lubi zwalniać w godzinach szczytu, a telewizja naziemna nie dostarczy ci brytyjskich treści. Tymczasem satelita nadaje nieprzerwanie, niezależnie od tego, czy twój dostawca internetu ma akurat dobry dzień, czy nie. Jeśli korzystasz już z usług Polsat Box lub Canal+ i masz na dachu antenę skierowaną na Hotbirda (13°E), jesteś bliżej celu, niż myślisz. Potrzebujesz albo drugiej anteny na Astra 28.2°E, albo rozwiązania z dodatkowym konwerterem na wspólnym uchwycie. Ale po kolei.

Co będzie potrzebne z zakupów

Zacznijmy od listy zakupów, bo to jest ta przyjemna część, zanim trzeba będzie wchodzić na dach. Sygnał radiowy z Astry 28.2°E jest nadawany w tak zwanej wiązce europejskiej (paneuropejskiej), która obejmuje całą Polskę z przyzwoitym zapasem mocy. To oznacza, że nie potrzebujemy talerza wielkości trampoliny, jakiego wymagałby odbiór brytyjskich kanałów telewizyjnych nadawanych w wiązce skierowanej głównie na Wyspy Brytyjskie. Stacje radiowe są jednak łatwiejsze do złapania, bo wymagają mniejszej przepustowości, a ich pakiety lecą właśnie w silniejszej wiązce. Oto co wrzucamy do koszyka:

• Antena satelitarna o średnicy 80 do 90 cm sprawdzi się na większości terytorium Polski, od Wrocławia po Warszawę. Polscy producenci oferują modele, które monterzy chwalą za sztywność i odporność na wiatr. Stalowa czasza Corab ASC-800PR lub aluminiowa Famaval TRX-E 85 to przykłady anten, które znajdziesz w każdym sklepie z osprzętem satelitarnym w cenach od około 120 do 220 zł. Aluminium jest lżejsze i nie rdzewieje, stal bywa sztywniejsza, wybór zależy od twoich preferencji i warunków na dachu.
• Antena 100 do 110 cm przyda się, jeśli mieszkasz w północno-wschodniej Polsce, na przykład w okolicach Białegostoku czy Suwałk, gdzie sygnał z Astry 28.2°E jest nieco słabszy. Większa średnica daje większy zapas mocy i spokojniejszy odbiór podczas deszczu lub mokrego śniegu. Corab ASC-1000PR albo Famaval TRX-E 100 to sprawdzone modele w przedziale 180 do 350 zł.
• Konwerter LNB typu Single lub Twin do odbioru samego radia wystarczy konwerter z jednym wyjściem. Jeśli chcesz podłączyć 2 odbiorniki, wybierz Twin LNB. Popularne modele to Inverto Black Ultra Single (IDLB-SINL40) lub Inverto Black Premium Twin, cenione za niski szum własny rzędu 0,2 dB. Ceny zaczynają się od około 25 zł za Single i 40 zł za Twin.
• Kabel koncentryczny 75 omów najlepiej z podwójnym ekranowaniem, o impedancji 75 omów. Triset-113 firmy Televes lub odpowiednik Tecatel to kable z pełnej miedzi, polecane przez instalatorów, kosztujące od 2 do 4 zł za metr bieżący. Unikaj kabli z żyłą stalową pokrytą miedzią, bo tłumią sygnał mocniej niż powinny.
• Złącza F kompresyjne dają pewniejsze połączenie niż złącza nakręcane. Zestaw 10 sztuk to wydatek rzędu 10 do 20 zł, a monterzy potwierdzą, że warto dopłacić za kompresję zamiast oszczędzać na nakrętkach.
• Uchwyt ścienny lub masztowy do zamocowania anteny. Ceny od 30 do 80 zł w zależności od rozstawu i długości wysięgnika.

Jeśli korzystasz z dekodera Polsat Box HD lub innego odbiornika satelitarnego z tunerem DVB-S/DVB-S2, masz już urządzenie zdolne odbierać niekodowane stacje radiowe z dowolnego satelity, o ile podłączysz do niego kabel z odpowiedniej anteny. Nie musisz kupować osobnego radia satelitarnego, chociaż takie też istnieją.

Montaż anteny, czyli wycieczka na dach

Teraz dochodzimy do etapu, który budzi najwięcej obaw, szczególnie u osób, które nigdy nie miały do czynienia z montażem anteny satelitarnej. Uczciwie przyznajmy: jeśli nie masz doświadczenia w pracy na wysokości, nie posiadasz miernika sygnału satelitarnego i nie czujesz się pewnie z kompasem w ręku, lepiej zadzwonić do fachowca. Profesjonalny instalator ustawi antenę w 1 do 2 godzin, włącznie z przeprowadzeniem kabla i strojeniem. Koszt usługi montażu waha się od 150 do 400 zł w zależności od regionu, trudności dostępu do dachu i długości trasy kablowej. To nie jest duży wydatek w porównaniu z ryzykiem źle ustawionej anteny, która będzie traciła sygnał przy każdym podmuchu wiatru.

Dla tych, którzy jednak chcą spróbować samodzielnie, oto co trzeba wiedzieć. Antena satelitarna typu offsetowego (a takie są praktycznie wszystkie dostępne w sklepach) nie celuje bezpośrednio w satelitę. Wygląda tak, jakby patrzyła w ziemię, ale tak naprawdę odbiera sygnał pod kątem dzięki swojej geometrii. Parametry ustawienia na Astrę 28.2°E dla centralnej Polski (okolice Warszawy) to azymut około 230 stopni i elewacja około 24 stopni. Azymut to kierunek w poziomie mierzony od północy zgodnie z ruchem wskazówek zegara, a elewacja to kąt nachylenia w pionie. Dla porównania, Hotbird na pozycji 13°E ma azymut około 190 stopni i elewację około 30 stopni, więc Astra 28.2°E stoi wyraźnie bardziej na zachód i niżej nad horyzontem.

Zamocuj uchwyt na ścianie lub maszcie, upewniając się, że jest idealnie w pionie, bo każdy milimetr odchylenia na uchwycie przekłada się na kilka centymetrów błędu na orbicie. Użyj poziomnicy i solidnych kołków rozporowych dopasowanych do materiału ściany. Zamontuj konwerter LNB w uchwycie na ramieniu anteny, podłącz kabel koncentryczny (pamiętaj o uszczelnieniu złączy taśmą samowulkanizującą, jeśli antena jest na zewnątrz) i poprowadź kabel do dekodera. Teraz najważniejsze: ustawienie kąta elewacji na skali anteny i obrót całej anteny w odpowiednim azymucie. Bez miernika satelitarnego możesz korzystać z aplikacji na smartfon, takiej jak Satellite Finder czy Dish Pointer, które pokazują kierunek na satelitę z użyciem kamery i kompasu w telefonie. Kręcisz anteną bardzo powoli, milimetr po milimetrze, obserwując poziom sygnału na ekranie telewizora lub na mierniku, aż złapiesz najsilszy punkt.

Kiedy masz już antenę na Hotbirda i chcesz dokupić drugą

Wielu użytkowników pakietów programowych Polsat Box lub pakietów programowych Canal+ ma już antenę ustawioną na Hotbirda i zastanawia się, czy naprawdę muszą stawiać drugą. Odpowiedź brzmi: to zależy. Istnieją 2 opcje. Pierwsza to osobna, dedykowana antena na Astrę 28.2°E. Druga to tak zwany monoblock LNB lub uchwyt na kilka konwerterów (zwany multiuchwytem albo multifeedem), który pozwala zamocować 2 konwertery na jednej antenie, każdy skierowany na inny satelitę. Takie rozwiązanie działa dobrze, gdy satelity dzieli niewielka różnica pozycji orbitalnej, ale między Hotbirdem (13°E) a Astrą 28.2°E jest ponad 15 stopni, co przy antenie 80 cm daje dość spory rozstaw konwerterów i kompromisy w jakości odbioru z obu pozycji.

Praktyka pokazuje, że osobna antena to pewniejsze rozwiązanie. Nie musisz iść na kompromis z ustawieniem, każda czasza jest optymalnie wycelowana, a koszt dodatkowej anteny 80 cm z konwerterem to 150 do 250 zł. Jeśli nie chcesz prowadzić drugiego kabla, możesz zastosować przełącznik DiSEqC 2/1, który pozwala dekoderowi przełączać się między 2 antenami za pomocą jednego kabla. Przełącznik DiSEqC to niewielkie urządzenie kosztujące 15 do 30 zł, montowane na zewnątrz przy antenie. Większość dekoderów satelitarnych, w tym te oferowane przez Polsat Box i Canal+, obsługuje protokół DiSEqC 1.0 lub wyższy, więc konfiguracja nie powinna sprawiać kłopotów.

Warto pamiętać, że przy systemie multiroom na kilka telewizorów potrzebujesz odpowiedniej liczby wyjść z konwertera LNB lub zastosowania multiswitch. Ale jeśli chodzi o sam odbiór radia z Astry 28.2°E na jednym odbiorniku, wystarczy najprostszy Single LNB i jeden kabel.

Wyszukiwanie stacji radiowych na dekoderze

Antena stoi, kabel podłączony, sygnał jest. Czas włączyć dekoder i wyszukać stacje. W menu dekodera znajdź opcję ręcznego wyszukiwania kanałów (czasem nazywaną skanowaniem ręcznym lub dodawaniem transpondera). Musisz podać parametry transpondera, na którym nadają brytyjskie stacje radiowe. Większość kanałów BBC Radio leci na częstotliwości 10714 MHz, polaryzacja pozioma (H), symbol rate 22000, FEC 5/6, w standardzie DVB-S. Kolejna paczka kanałów radiowych, w tym niektóre komercyjne stacje, jest na częstotliwości 10773 MHz, polaryzacja H, symbol rate 22000. Parametry te możesz zweryfikować na stronie KingOfSat lub LyngSat, które prowadzą aktualną bazę transponderów satelitarnych.

Po wpisaniu parametrów i uruchomieniu skanowania dekoder powinien znaleźć kilkadziesiąt stacji radiowych. Wśród nich będą między innymi:

• BBC Radio 1, 2, 3, 4 i 5 Live to podstawowy zestaw BBC, od popu przez kulturę po sport.
• BBC 6 Music stacja muzyczna, której playlista jest tak nieprzewidywalna, że nigdy nie wiesz, czy za chwilę usłyszysz krautrock, soul z lat 70. czy nowy album indie.
• BBC World Service anglojęzyczny serwis informacyjny nadający całą dobę.
• Classic FM muzyka klasyczna w przystępnym wydaniu.
• Absolute Radio i jej warianty dekadowe (60s, 70s, 80s, 90s, 00s) z katalogiem rockowym i popowym posegregowanym po dekadach.
• talkSPORT dla fanów brytyjskiego sportu i charakterystycznych radiowych dyskusji o Premier League.

Wszystkie te stacje są niekodowane (FTA, czyli Free To Air), co oznacza brak konieczności posiadania karty abonamentowej czy modułu dekodującego. Wystarczy dowolny odbiornik satelitarny z tunerem DVB-S lub DVB-S2. Jeśli twój dekoder Canal+ 4K typu Ultrabox+ 4K lub Dualbox+ 4K obsługuje ręczne dodawanie transponderów, możesz go spokojnie wykorzystać do tego celu, podobnie jak dekoder Polsat Box 4K czy Polsat Box 4K Lite.

Dlaczego satelita wygrywa z internetem przy odbiorze radia

Ktoś mógłby zapytać: po co bawić się w anteny, skoro BBC Radio jest dostępne przez internet? Pytanie zasadne, ale odpowiedź jest bardziej złożona, niż się wydaje. Odbiór satelitarny daje sygnał bez opóźnień i bez buforowania. Nie zależy od przepustowości twojego łącza, nie obciąża limitu danych i nie wymaga comiesięcznych opłat za dostęp. Usługi Canal+ przez internet czy Polsat Box przez internet świetnie sprawdzają się przy dostępie do polskich treści telewizyjnych, ale jeśli chodzi o zagraniczne stacje radiowe, satelita oferuje coś, czego streaming nie zapewni: bezwzględną stabilność i zerowy koszt po instalacji. Ponadto wiele brytyjskich stacji radiowych online stosuje geoblokowanie, co oznacza, że z polskiego adresu IP po prostu ich nie odsłuchasz bez dodatkowych narzędzi. Satelita nie wie, w jakim kraju stoi twoja antena, nadaje po prostu na cały kontynent.

Oczywiście kanały telewizyjne bez opłat to osobna kategoria. Na Astrze 28.2°E znajdziesz też niekodowane kanały TV, głównie informacyjne i religijne, choć większość brytyjskiej oferty telewizyjnej jest zakodowana w systemie VideoGuard. Ale przy radiu sytuacja jest odwrotna: praktycznie wszystko leci otwartym sygnałem.

Dodatkowa antena a istniejąca instalacja

Jeśli martwisz się, że zamówienie anteny satelitarnej i jej montaż zaburzą twoją obecną instalację Polsat Box lub Canal+, możemy cię uspokoić. Druga antena działa całkowicie niezależnie od pierwszej. Twoje polskie kanały z Hotbirda pozostaną nietknięte. Przełącznik DiSEqC pozwala dekoderowi przełączać się między antenami automatycznie, w zależności od tego, jaki kanał wybierasz z listy. Konfiguracja wymaga jedynie wejścia w ustawienia anteny w dekoderze i przypisania odpowiedniego portu DiSEqC do każdej pozycji orbitalnej. W dekoderach Canal+ i Polsat Box ta opcja jest zazwyczaj dostępna w menu instalacyjnym pod nazwą „ustawienia anteny" lub „konfiguracja DiSEqC".

Jeśli cokolwiek w tej konfiguracji budzi wątpliwości, serwis techniczny Canal+ oraz serwis techniczny Polsat Box mogą udzielić wsparcia telefonicznego, a wielu autoryzowanych instalatorów oferuje usługę rozbudowy istniejącej instalacji o dodatkową pozycję orbitalną. Taka usługa, obejmująca dostawę anteny, konwertera, kabla i montaż z ustawieniem, to koszt rzędu 300 do 600 zł, w zależności od regionu i stopnia skomplikowania trasy kablowej.

Na co zwrócić uwagę przy codziennym użytkowaniu

Odbiór radia satelitarnego jest zasadniczo bezobsługowy. Antena raz ustawiona nie wymaga korekt, chyba że ktoś ją potrąci albo silna wichura poluzuje śruby mocujące. Warto raz na jakiś czas, szczególnie po zimie, sprawdzić, czy uchwyt jest stabilny, a na czaszy anteny nie zebrał się brud lub ptasie odchody, które mogą tłumić sygnał. Czyszczenie anteny to czynność wymagająca jedynie miękkiej ścierki i wody, bez detergentów.

Dekoder satelitarny Canal+ HD lub dowolny inny odbiornik z tunerem satelitarnym umożliwia ustawienie listy ulubionych, dzięki czemu możesz stworzyć własną playlistę brytyjskich stacji radiowych i przeskakiwać między nimi jednym przyciskiem pilota. Niektóre dekodery pozwalają też na odtwarzanie radia przy wyłączonym ekranie telewizora, co oszczędza energię i zamienia twój zestaw satelitarny w całkiem przyzwoite radio kuchenne.

Przy okazji: na pozycji Astra 28.2°E oprócz brytyjskiego radia można złapać też sporo niekodowanych kanałów radiowych w innych językach. Jeśli interesuje cię na przykład muzyka irlandzka, znajdziesz RTÉ Radio 1 i inne stacje z Republiki Irlandii. To taki bonus, który odkrywasz dopiero po przejrzeniu pełnej listy kanałów.

Kiedy lepiej poprosić o pomoc fachowca

Samodzielna instalacja anteny satelitarnej jest możliwa, ale wymaga pewnej wprawy manualnej, odrobiny wiedzy technicznej i przede wszystkim głowy na karku, dosłownie, bo praca na wysokości to nie żarty. Jeśli twoje mieszkanie jest na 4. piętrze bloku i jedyny dostęp na dach prowadzi przez klapę na strychu, lepiej zostawić to profesjonalistom. Autoryzowani monterzy anten dysponują miernikami sygnału, które pozwalają precyzyjnie ustawić antenę i zmierzyć parametry takie jak poziom sygnału (w dBμV), stosunek sygnału do szumu (C/N) oraz wskaźnik jakości MER (czyli miara jakości modulacji, im wyższa wartość, tym czystszy odbiór cyfrowy). Bez miernika ustawiasz antenę trochę na wyczucie, a to może prowadzić do niestabilnego odbioru przy zmianie pogody.

Warto też wiedzieć, że jeśli zależy ci na odbiorze wielu satelitów, na przykład Hotbird 13°E (polskie kanały), Astra 19.2°E (niemieckie i francuskie kanały niekodowane, w tym na przykład Das Erste, ZDF, arte czy kilkanaście stacji francuskich) i Astra 28.2°E (brytyjskie radio i TV), instalator może zaproponować system na kilka satelitów z multiswitchem, który rozdzieli sygnał z kilku konwerterów na wiele odbiorników w domu. Taki system to wydatek rzędu 800 do 1500 zł za kompletną instalację z 3 pozycjami i 4 wyjściami, ale daje ogromną elastyczność i dostęp do setek niekodowanych kanałów z całej Europy.

Co jeszcze można odebrać z Astry 28.2°E

Oprócz radia i kilku niekodowanych kanałów telewizyjnych z Wielkiej Brytanii, na Astrze 28.2°E nadaje też polski kanał TV Trwam oraz Radio Maryja, co może być istotne dla części odbiorców. Główna oferta telewizyjna to jednak zakodowany pakiet Freesat i Sky UK, wymagający brytyjskiej karty abonamentowej. Natomiast w kategorii radia sytuacja jest zupełnie odwrotna: praktycznie wszystko jest otwarte, od BBC po dziesiątki stacji komercyjnych. To sprawia, że inwestycja w dodatkową antenę jest szczególnie opłacalna właśnie dla miłośników radia.

Nie zapominaj, że dekodery oferowane przez polskich operatorów potrafią znacznie więcej niż tylko odbierać kanały z jednej pozycji orbitalnej. Nowoczesne urządzenia takie jak Ultrabox+ 4K od Canal+ czy Soundbox 4K od Polsat Box mają wbudowane możliwości łączenia się z internetem, co pozwala na korzystanie z usług streamingowych równolegle z odbiorem satelitarnym. Dzięki temu na jednym urządzeniu możesz przełączać się między polską telewizją z Hotbirda, brytyjskim radiem z Astry i serwisami VOD. To trochę jak posiadanie radia, telewizora i kina domowego w jednym pudełku.

Jeśli jeszcze nie masz żadnej instalacji satelitarnej i rozważasz start od zera, pomyśl o tym szerzej niż tylko brytyjskie radio. Jedna dobrze zaplanowana instalacja na kilka satelitów otworzy ci dostęp do setek darmowych kanałów z całej Europy, a profesjonalny instalator pomoże dobrać sprzęt i konfigurację tak, żebyś nie musiał do tego wracać przez lata. Sam odbiór radia z Astry 28.2°E to może być punkt wyjścia, który zamieni twoją domową rozrywkę w coś zupełnie nowego, bez comiesięcznego obciążania portfela.