Drugi telewizor w sypialni, trzeci w kuchni, czwarty w pokoju dziecka. W wielu domach liczba odbiorników rośnie szybciej niż liczba domowników, a każdy chce oglądać coś innego. Do odbioru naziemnej telewizji cyfrowej wystarczy jedna porządna antena, z której sygnał DVB-T2 można rozdzielić na 2, 3, 4, a nawet więcej telewizorów. Nie trzeba przy tym wieszać na dachu całej farmy antenowej. Trzeba natomiast wiedzieć, co kupić, gdzie zamontować i czego unikać, żeby nie skończyło się to zacinającym się obrazem na połowie odbiorników. Co istotne, podział sygnału z jednej anteny jest w pełni legalny i pozwala oglądać na każdym telewizorze inny kanał, niezależnie od siebie.

Dobór anteny, czyli od czego zacząć

Zanim w ogóle pomyślicie o rozdzielaczach i wzmacniaczach, musicie mieć antenę, która daje wystarczająco mocny i czysty sygnał. Przy instalacji na jeden telewizor nawet przeciętna antena jakoś sobie radzi, ale gdy planujecie podział na kilka odbiorników, margines błędu drastycznie się kurczy. Każdy rozdzielacz, każdy metr kabla, każde złącze to dodatkowa strata mocy, więc na starcie potrzebujecie zapasu.

Na rynku znajdziecie 2 główne typy anten zewnętrznych do DVB-T2. Anteny kierunkowe koncentrują odbiór w jednym kierunku i sprawdzają się przy większych odległościach od nadajnika. Do sprawdzonych modeli należą:

• Dipol Smart Horizon Combo A2270, zysk do 14 dBi w UHF i 5,7 dBi w VHF, odbiór z około 80 km w trybie aktywnym, 28 elementów
• Dipol Smart City Combo A2050, 13 elementów, odbiór z około 40 km w trybie aktywnym, kompaktowa konstrukcja do montażu na balkonie
• Televes V+ MIX z wbudowanym wzmacniaczem MMIC, wzrost wzmocnienia do 20 dB
• Telmor TT W19 Silver 5G Protected i TT W21 Gold 5G Protected, anteny combo UHF+VHF

Drugi typ to anteny szerokokątne i dookólne, niewymagające precyzyjnego celowania. Telmor Digit Activa 5G Protected w obudowie z ABS nadaje się do montażu na balkonie czy ścianie budynku, a technologia 5G Protected chroni przed zakłóceniami z sieci komórkowych. Model Telmor ASR IQ 5G Protected ma inteligentny przedwzmacniacz, który sam reguluje siłę wzmocnienia. Jeżeli jesteście użytkownikami Polsat Box HD albo korzystacie z telewizji satelitarnej, pamiętajcie, że do odbioru kanałów naziemnych potrzebujecie oddzielnej anteny DVB-T2. Warto przed zakupem sprawdzić odległość od najbliższego nadajnika, korzystając choćby z map pokrycia sygnałem dostępnych na stronie operatora nadajników. To pozwoli uniknąć sytuacji, w której kupicie antenę zbyt słabą lub niepotrzebnie drogą na warunki panujące w waszej okolicy. W miejscach z gęstą zabudową, gdzie sygnał dociera głównie z odbicia od budynków, anteny kierunkowe mogą nie spełnić swoich obietnic, bo trzeba je celować precyzyjnie, a odbity sygnał przychodzi z różnych stron.

Rozdzielacze sygnału, pasywne kontra aktywne

Rozdzielacz antenowy (rozgałęźnik, splitter) to małe urządzenie z jednym wejściem i kilkoma wyjściami na złącza typu F. Rozdzielacz pasywny nie wymaga zasilania i kosztuje kilkanaście złotych, ale wprowadza straty sygnału:

• Dwuwyjściowy: strata około 4 dB na wyjście
• Trzywyjściowy: strata około 8 dB
• Czterowyjściowy: strata około 11 dB

Przy silnym sygnale i krótkich kablach rozdzielacz pasywny wystarczy do podziału na 2 telewizory. Sprawdzone modele to Signal R-2 (R60102) czy Telmor RM-2F z dobrą separacją wyjść i niskim tłumieniem odbić. Ważna zasada: nie kupujcie rozdzielacza z większą liczbą wyjść, niż faktycznie potrzebujecie, bo każde nieużywane wyjście to zbędna strata mocy.

Rozdzielacze aktywne mają wbudowany wzmacniacz kompensujący straty i wymagają zasilania 9-12 V przez kabel koncentryczny. Na polskim rynku wyróżniają się Telmor RTA-120 (na 2 odbiorniki, wzmocnienie do 14 dB, zakres 47-862 MHz) oraz Telmor RTA-140 (na 4 odbiorniki, wzmocnienie 10 dB ±2 dB). Oba mają potencjometr regulacji wzmocnienia i zworę do przesyłania napięcia zasilania na wejście, co jest przydatne przy antenach aktywnych. Metalowa obudowa obu modeli zapewnia skuteczne ekranowanie, a złącza typu F umożliwiają szybki montaż bez lutowania. Jeśli ktoś szuka pomocy przy konfiguracji, serwis techniczny Canal+ albo wykwalifikowany monter chętnie doradzą optymalne rozwiązanie. Warto wiedzieć, że rozdzielacz aktywny wymaga zasilacza z separatorem napięcia, na przykład Telmor ZZA-7, który podaje prąd do wzmacniacza przez kabel koncentryczny.

Wzmacniacze, kiedy rozdzielacz nie wystarcza

Gdy sygnał z anteny jest zbyt słaby, kable mają kilkadziesiąt metrów albo chcecie rozdzielić sygnał na więcej niż 4 odbiorniki, potrzebujecie dedykowanego wzmacniacza. Popularne modele to:

• Terra MA082T (masztowy): wzmocnienie 30 dB w UHF, 20 dB w FM+VHF, wbudowany filtr LTE 700, zasilanie 12 V, do instalacji indywidualnych i niewielkich zbiorczych
• Terra MA050T (budynkowy): 34 dB w UHF, 30 dB w FM+VHF, poziom wyjściowy 115 dBμV, rozprowadzenie do kilkunastu gniazd
• Telmor WWK-ALPHA+ (kanałowy): 4 programowalne wejścia VHF+UHF, automatyczna regulacja wzmocnienia AGC, 32 tory kanałowe, do budynków wielorodzinnych i hoteli

Nadmierne wzmocnienie powoduje jednak zniekształcenia sygnału zamiast poprawy, dlatego wzmacniacze z regulacją są dużo lepszym wyborem niż tanie urządzenia bez żadnej kontroli. Profesjonalni instalatorzy korzystają z mierników sygnału, które pozwalają zmierzyć współczynnik MER (miara jakości sygnału cyfrowego) i precyzyjnie ustawić optymalne wzmocnienie. Jeśli planujecie odbiór Canal+ 4K przez antenę naziemną, warto zadbać o odpowiedni poziom sygnału, bo obraz w rozdzielczości 4K jest bardziej wymagający pod względem stabilności transmisji.

Kable i złącza, które robią różnicę

Kabel koncentryczny to element, na którym wielu oszczędza, a potem się dziwi, że obraz się zacina. Standardem jest kabel RG6, ale różnice między modelami bywają spore. Firma Corab produkuje kilka wariantów, które warto znać:

• Corab RG6 TC (Total Copper): żyła Cu 1,13 mm, ekran folia Cu + oplot Cu 60%, impendancja 75 Ω, częstotliwość do 3000 MHz
• Corab RG6 TRI: potrójny ekran Al/PET/Al + oplot Cu 90%, lepsza ochrona przed zakłóceniami
• Corab RG6 ŻEL TRI Cu: czarny, z wypełnieniem żelowym, do prowadzenia na zewnątrz budynku

Przy wyborze pakietów programowych Polsat Box z odbiorem naziemnym warto zadbać o odpowiednie okablowanie, bo nawet najlepsza antena nie pomoże, jeśli sygnał utraci jakość po drodze. Złącza typu F muszą być dokręcone do oporu, bo nawet pół obrotu luzu powoduje odbicia sygnałowe. Najtrwalsze połączenie dają złącza kompresyjne lub samozaciskowe typu Self-Install. Przy prowadzeniu kabla starajcie się unikać ostrych zagięć, bo zaginanie kabla pod kątem mniejszym niż 90 stopni powoduje uszkodzenie ekranu i wzrost tłumienności. Jeżeli potrzebujecie pomocy, serwis techniczny Polsat Box oferuje wizyty monterów, którzy zajmą się poprowadzeniem kabli i podłączeniem wszystkich odbiorników fachowo.

Walka z zakłóceniami od sieci komórkowych

Sieci LTE i 5G pracują w pasmach częstotliwości sąsiadujących z telewizją naziemną. Pasmo 700 MHz i 800 MHz to główni winowajcy, ale problematyczne bywa też pasmo 410-430 MHz. Współczesne anteny Dipol Smart i Telmor 5G Protected mają filtry wbudowane fabrycznie. Dla starszych anten potrzebny jest filtr zewnętrzny, na przykład Technisat LTE 5G (5-694 MHz, tłumienie powyżej 40 dB, IP67) albo Spacetronik SP-LTE01 (5-694 MHz). Prawidłowa kolejność montażu to: antena, potem filtr, a dopiero za filtrem wzmacniacz. Jeśli filtr zamontujesz za wzmacniaczem, ten zdąży wzmocnić również zakłócenia i filtr niewiele pomoże. Korzystający z pakietów programowych Canal+ przez antenę naziemną powinni szczególnie zadbać o filtrację, bo niektóre multipleksy nadają na częstotliwościach bliskich pasmom LTE. Objawy zakłóceń od telefonii komórkowej to zacinający się obraz, przerywający dźwięk albo całkowity zanik wybranych kanałów, szczególnie w godzinach szczytu telefonicznego, gdy ruch w sieci komórkowej jest największy. W budynkach blisko stacji bazowych problem ten bywa szczególnie dotkliwy.

Schematy instalacji na konkretną liczbę telewizorów

Dla 2 telewizorów przy silnym sygnale (nadajnik do 20 km) wystarczy antena pasywna, na przykład Dipol 19R/21-48 (zysk do 14 dBi, pasmo 470-694 MHz), pasywny rozgałęźnik dwuwyjściowy i 2 odcinki kabla. Dla 4 telewizorów w odległości 20-40 km sprawdzony schemat to antena combo Dipol Smart Horizon Combo A2270 + wzmacniacz budynkowy Terra MA050T + rozdzielacz czterowyjściowy. Przy tej konfiguracji starajcie się utrzymać podobne długości kabli do poszczególnych odbiorników, bo różnice w długości oznaczają nierówny poziom sygnału. Rozwiązanie multiroom na kilka telewizorów w przypadku telewizji naziemnej jest znacznie prostsze niż w przypadku satelity, bo nie wymaga multiswitcha. Każdy telewizor z wbudowanym tunerem DVB-T2 HEVC/H.265 może być podłączony bezpośrednio do rozdzielacza kablem koncentrycznym, bez żadnego dodatkowego dekodera. Starsze telewizory, które nie obsługują standardu HEVC, potrzebują zewnętrznego tunera DVB-T2 podłączanego przez HDMI.

Przy odległościach powyżej 50 km lub ponad 5 odbiornikach warto wezwać profesjonalnego instalatora. Antena Dipol A2850 z przedwzmacniaczem UHF daje szansę odbioru z 75 km, ale wymaga precyzyjnego ustawienia i doboru wzmacniacza kanałowego Terra PA420T. Koszt wizyty monterów to zazwyczaj 150-400 zł. W ramach montażu anteny satelitarnej fachowiec może przy okazji zająć się też instalacją naziemną.

Odbiór MUX-8 i łączenie anten

MUX-8 nadawany jest w paśmie VHF (174-230 MHz), a nie w UHF jak pozostałe multipleksy. Jeśli wasza antena obsługuje wyłącznie UHF, MUX-8 nie będzie dostępny. Macie 2 opcje: antenę combo odbierającą oba pasma albo oddzielną antenę VHF połączoną z UHF za pomocą zwrotnicy pasmowej Telmor ZWR-210. Ta druga opcja jest lepsza, gdy MUX-8 nadawany jest z innego kierunku niż reszta multipleksów. Jako antenę VHF można wykorzystać na przykład Telmor TurboT V3, która odbiera zarówno telewizję cyfrową, jak i radio DAB+. Sygnały z obu anten sumuje zwrotnica, a dalej można je rozdzielać na poszczególne telewizory za pomocą rozgałęźnika lub wzmacniacza w dokładnie taki sam sposób, jak przy pojedynczej antenie. Przy okazji zamówienia anteny satelitarnej warto poprosić instalatora o sprawdzenie, z jakich nadajników i kierunków odbierane są poszczególne multipleksy w waszej lokalizacji.

Typowe błędy domowych instalatorów

Najczęstsze pomyłki, których warto unikać:

• Łączenie kabli na skrętki zamiast złączy F, co generuje straty i zakłócenia
• Stosowanie starych kabli RG59 o wyższej tłumienności zamiast RG6
• Prowadzenie kabla antenowego równolegle do przewodów 230 V, co powoduje indukcyjne zakłócenia
• Używanie rozdzielacza bez funkcji Power Pass przy antenie z przedwzmacniaczem, przez co zasilanie nie dociera do anteny
• Wpinanie 2 zasilaczy jednocześnie w różnych punktach instalacji

Dzięki telewizji naziemnej DVB-T2 odbierzecie kilkadziesiąt kanałów telewizyjnych bez opłat, w tym programy z multipleksów MUX-1 do MUX-8. To dobra baza, którą możecie uzupełnić o Polsat Box przez internet albo Canal+ HD z anteny satelitarnej. Istnieje też możliwość prowadzenia sygnału naziemnego i satelitarnego w jednej instalacji kablowej za pomocą multiswitcha z wejściem terrestrial, co pozwala ciągnąć tylko 1 kabel do każdego punktu zamiast dwóch oddzielnych. Coraz więcej osób decyduje się na rozwiązania hybrydowe, łącząc antenę naziemną z platformami streamingowymi. Usługa Canal+ przez internet pozwala oglądać treści na dodatkowych urządzeniach bez kolejnych anten, co jest wygodne, gdy któryś z telewizorów stoi w miejscu, do którego trudno doprowadzić kabel antenowy. Dekoder Polsat Box 4K z dostępem do internetu łączy tradycyjną telewizję z usługami online, dając w efekcie dostęp do znacznie bogatszej oferty programowej niż sama telewizja naziemna.

Kiedy naprawdę warto wezwać fachowca

Samodzielna instalacja anteny DVB-T2 z podziałem na 2-3 telewizory to praca, z którą poradzi sobie większość osób z podstawowymi umiejętnościami technicznymi. Pomagają wskaźniki poziomu sygnału na ekranie telewizora oraz aplikacja mobilna Telmor podpowiadająca kierunek ustawienia anteny. Kiedy natomiast warto rozważyć pomoc specjalisty? Gdy odległość od nadajnika przekracza 50 km, gdy podłączacie więcej niż 5 telewizorów, gdy potrzebujecie odbioru z kilku nadajników jednocześnie albo gdy po własnoręcznych próbach ciągle macie problemy z wybranymi multipleksami. Profesjonalni instalatorzy dysponują miernikami, które pokazują nie tylko moc, ale i jakość sygnału (MER, BER) oraz widmo częstotliwościowe, dzięki czemu potrafią zdiagnozować problemy niewidoczne gołym okiem. Telkom-Telmor oferuje usługi montażu na terenie całego kraju, a wiele lokalnych firm zapewnia sprzedaż sprzętu i montaż z gwarancją poprawnego działania. Dobry instalator nie tylko zamontuje antenę i poprowadzi kable, ale też zmierzy parametry sygnału na każdym odbiorniku, wyreguluje wzmocnienie i sprawdzi, czy filtracja zakłóceń LTE działa prawidłowo. To inwestycja, która procentuje latami bezproblemowego odbioru, a przy instalacji na więcej niż 4 telewizory naprawdę trudno to wszystko ogarnąć bez profesjonalnego sprzętu pomiarowego.