Nie zawsze da się zamontować antenę satelitarną na ścianie budynku lub w jego bezpośrednim sąsiedztwie. Czasem przeszkadzają wysokie drzewa, sąsiednie zabudowania zasłaniające widok na południe albo po prostu właściciel domu nie chce wieszać talerza na elewacji. W takich przypadkach jedynym rozsądnym rozwiązaniem jest postawienie anteny w oddalonym miejscu na posesji, gdzie nic nie przesłania horyzontu w kierunku satelity. Brzmi prosto, ale w praktycemontaż anteny satelitarnejna dystansie kilkudziesięciu lub nawet ponad stu metrów od odbiornika wymaga starannego zaplanowania całej trasy kablowej i doboru odpowiednich elementów instalacji.

Zanim przystąpisz do jakichkolwiek prac, warto zrozumieć, dlaczego odległość ma tak duże znaczenie. Sygnał z konwertera (czyli LNB, zamontowanego na ramieniu anteny) przesyłany jest kablem koncentrycznym do dekodera. Im dłuższy kabel, tym większe straty sygnału na tej drodze. Przy typowej domowej instalacji, gdzie kabel ma 15 lub 20 metrów, straty są pomijalne i nie wpływają na jakość obrazu. Problem zaczyna się, gdy trasa kablowa przekracza 50 metrów, a staje się naprawdę poważny przy dystansach rzędu 80, 100 czy 150 metrów.

Dlaczego długi kabel osłabia sygnał

Każdy kabel koncentryczny działa jak filtr, który z każdym kolejnym metrem pochłania część energii przenoszonego sygnału. Standardowy przewód RG6, stosowany w zdecydowanej większości przydomowych instalacji, ma tłumienność na poziomie około 20 dB na 100 metrów przy częstotliwości 1000 MHz. Dla wyższych częstotliwości, atelewizja satelitarnawykorzystuje pasmo sięgające nawet 2150 MHz, straty rosną jeszcze bardziej i mogą osiągać 28 do 30 dB na 100 metrów. W praktyce oznacza to, że przy stumetrowej trasie kablowej sygnał docierający do dekodera może być już na granicy prawidłowego odbioru, a przy 150 metrach odbiór bywa po prostu niemożliwy bez dodatkowych zabiegów.

Warto wiedzieć, że dekoder potrzebuje sygnału o określonej minimalnej mocy i jakości, aby poprawnie odkodować obraz. Parametr MER, czyli miara jakości sygnału cyfrowego, musi utrzymywać się powyżej pewnego progu. Przy zbyt długim kablu niskiej klasy MER spada poniżej tej granicy i zaczynają się problemy: obraz zamiera, pojawiają się artefakty, a w skrajnych przypadkach dekoder w ogóle nie znajduje kanałów. Dotyczy to zarówno dekoderówPolsat Box HD, jak i urządzeń Canal+, ponieważ wymagania dotyczące minimalnego poziomu sygnału są zbliżone u obu operatorów.

Wybór odpowiedniego kabla na długie trasy

Przy instalacjach na duże odległości dobór kabla to sprawa pierwszorzędna. Masz do wyboru kilka opcji, a różnice między nimi są naprawdę istotne:

• Kabel RG6to najpopularniejszy przewód w instalacjach satelitarnych. Sprawdza się świetnie na dystansach do 30 do 40 metrów. Przy dłuższych trasach jego tłumienność staje się zbyt wysoka, zwłaszcza w górnym zakresie częstotliwości.
• Kabel RG6 z pełnej miedzijest lepszą wersją standardowego RG6. Żyła środkowa wykonana z litej miedzi (zamiast stali pokrytej miedzią) zapewnia nieco lepszą przewodność i mniejsze straty. Różnica jest odczuwalna przy trasach od 40 do 70 metrów.
• Kabel RG11to grubszy przewód o średnicy żyły środkowej około 1,6 mm, zaprojektowany właśnie do długich tras. Jego tłumienność jest wyraźnie niższa niż RG6, co pozwala na prowadzenie sygnału na odległości 80 do nawet 120 metrów bez wzmacniacza. To rozwiązanie, po które coraz częściej sięgaserwis techniczny Canal+przy trudniejszych instalacjach.
• Kabel RG11 z pełnej miedzito wariant premium, który minimalizuje straty do najniższego możliwego poziomu. Przy odpowiedniej jakości złączy i starannym montażu umożliwia poprowadzenie sygnału nawet na 150 metrów.

Ceny kabli RG11 są wyższe niż RG6, co jest naturalne przy grubszym przewodzie z większą ilością materiału. Za 100 metrów dobrego kabla RG11 z miedzianą żyłą zapłacisz orientacyjnie od 150 do 350 zł, w zależności od producenta i parametrów. Kabel RG6 na tę samą długość to wydatek rzędu 80 do 180 zł. Oszczędność na kablu przy długiej trasie to jednak fałszywa ekonomia, bo słaby przewód może uniemożliwić odbiór i wymusić późniejszą wymianę całej trasy.

Kiedy potrzebny jest wzmacniacz sygnału

Jeśli nawet po zastosowaniu grubszego kabla sygnał docierający do dekodera jest zbyt słaby, kolejnym krokiem jest zamontowanie wzmacniacza liniowego. Urządzenie to instaluje się bezpośrednio przy konwerterze LNB, a jego zadaniem jest podniesienie poziomu sygnału zanim ten zostanie osłabiony przez długą trasę kablową. Dobry wzmacniacz satelitarny powinien wzmacniać sygnał w całym paśmie od 950 do 2150 MHz i jednocześnie przepuszczać napięcie zasilające konwerter, które dekoder wysyła kablem w górę do anteny.

Przy wyborze wzmacniacza zwróć uwagę na kilka parametrów:

• Wzmocnienie, czyli o ile decybeli podnosi poziom sygnału. Typowe wartości to 15 do 25 dB, co przy 100 metrach kabla RG6 potrafi w pełni skompensować straty.
• Szum własnywzmacniacza, podawany jako współczynnik szumów (NF). Im niższy, tym lepiej. Wartość poniżej 1 dB jest bardzo dobra, choć w praktyce nawet wzmacniacze z NF na poziomie 2 do 3 dB działają zadowalająco.
• Zasilanie, bo wzmacniacz pobiera prąd z kabla. Sprawdź, czy Twój dekoder dostarcza wystarczające napięcie na wyjściu antenowym. Większość współczesnych dekoderów oferowanych w ramachpakietów programowych Polsat Boxi Canal+ radzi sobie z tym bez problemów.

Wzmacniacze liniowe kosztują orientacyjnie od 40 do 150 zł. To stosunkowo niewielki wydatek w porównaniu z kosztem całej instalacji, a potrafi rozwiązać problem zbyt słabego sygnału w sposób trwały i niezawodny.

Prowadzenie kabla przez teren

Sama trasa kablowa na otwartej przestrzeni wymaga przemyślenia, bo kabel narażony jest na wilgoć, promieniowanie UV, uszkodzenia mechaniczne oraz gryzonie. Prowadzenie przewodu po powierzchni ziemi nie wchodzi w grę poza rozwiązaniami tymczasowymi. Masz zasadniczo dwie opcje:

• Prowadzenie w ziemito najbardziej trwałe rozwiązanie. Kabel powinien być umieszczony w rurze osłonowej (peszel lub rura PCV o średnicy 25 do 32 mm) i zakopany na głębokości co najmniej 40 do 60 cm. Rura chroni przed wilgocią, naciskiem gruntu i uszkodzeniem przez zwierzęta. Pamiętaj, żeby nie prowadzić trasy kablowej równolegle i blisko przewodów elektrycznych, bo mogą one powodować zakłócenia.
• Prowadzenie napowietrznejest szybsze w realizacji, ale wymaga odpowiedniego mocowania. Kabel powinien być podwieszony na lince nośnej lub prowadzony po stabilnych uchwytach na odpowiedniej wysokości. Przy długich przęsłach wiatr i obciążenie śniegiem mogą z czasem uszkodzić przewód, dlatego napowietrzne prowadzenie sprawdza się lepiej na krótszych odcinkach.

Niezależnie od wybranej metody, na obu końcach trasy, czyli przy antenie i przy wejściu do budynku, kabel powinien być zabezpieczony przed wnikaniem wody. Stosuj złącza F z gumową osłoną lub specjalną taśmę samowulkanizującą, która szczelnie okleja połączenie. Woda wnikająca do kabla lub złącza to jedna z najczęstszych przyczyn pogorszenia odbioru, a jej skutki narastają stopniowo. Początkowo obraz działa normalnie, ale po kilku miesiącach wilgoć koroduje żyłę i ekran, co podnosi tłumienność i obniża jakość sygnału.Serwis techniczny Polsat Boxwielokrotnie spotyka się z takimi przypadkami przy diagnostyce instalacji u klientów.

Maszt wolnostojący i fundament

Antena oddalona od budynku potrzebuje stabilnego punktu montażowego. Najczęściej stosuje się maszt wolnostojący, osadzony w betonowym fundamencie. Wysokość masztu zależy od tego, czy w pobliżu znajdują się przeszkody terenowe, ale zazwyczaj wystarcza od 1,5 do 3 metrów nad poziomem gruntu. Maszt powinien być wykonany ze stali ocynkowanej, która jest odporna na korozję i wytrzymuje obciążenia wiatrem przez wiele lat.

Fundament betonowy powinien mieć wymiary co najmniej 40 na 40 cm i głębokość 60 do 80 cm. Przy większych antenach, o średnicy 90 cm lub więcej, fundament warto powiększyć, bo siła wiatru działająca na duży talerz potrafi być zaskakująco duża. Do masztu zamontowanego w takim fundamencie bez problemu podłączysz zarówno małą antenę offsetową o średnicy 60 do 80 cm do odbioru jednego satelity, jak i większy talerz do odbioru sygnału z kilku pozycji orbitalnych. Przy odbiorze wyłącznie polskich platform, czyli Hotbird, standardowa antena o średnicy 80 cm jest w zupełności wystarczająca.

Jeśli planujeszmultiroom na kilka telewizorów, pamiętaj, że konwerter na antenie musi mieć odpowiednią liczbę wyjść. Konwerter typu Quad ma 4 niezależne wyjścia, a Octo aż 8. Każde wyjście wymaga osobnego kabla poprowadzonego do dekodera, co przy dużej odległości od budynku oznacza wielokrotne koszty kabla i rur osłonowych. W takiej sytuacji rozważ zastosowanie konwertera typu Unicable lub Unicable II (znany też jako JESS), który pozwala przesyłać sygnał dla wielu odbiorników jednym kablem. Nie każdy dekoder obsługuje jednak tę technologię, więc przed zakupem sprawdź kompatybilność swojego sprzętu.

Ustawienie anteny i strojenie sygnału

Antena zamontowana na wolnostojącym maszcie wymaga precyzyjnego ustawienia. Jeśli celujemy w satelitę Hotbird 13E, z którego nadają polskie platformy, antena powinna być skierowana w przybliżeniu na południe z niewielkim odchyleniem na zachód. Dokładny azymut i elewacja zależą od lokalizacji, dlatego najlepiej posłużyć się aplikacją na smartfon (np. Dishpointer lub SatFinder), która wskaże właściwy kierunek na podstawie Twojej pozycji GPS.

Strojenie anteny na wolnostojącym maszcie jest nieco trudniejsze niż na ścianie budynku, ponieważ maszt może się lekko skręcać pod wpływem dokręcania śrub. Dobrą praktyką jest montaż z użyciem miernika sygnału satelitarnego, który podłącza się między konwerter a kabel i na bieżąco pokazuje poziom oraz jakość odbieranego sygnału. Profesjonalne mierniki kosztują sporo, ale proste modele analogowe, wystarczające do podstawowego ustawienia, dostaniesz za 50 do 150 zł. Możesz też skorzystać ze wskaźnika poziomu sygnału wbudowanego w dekoder, choć wymaga to biegania między anteną a telewizorem lub pomocy drugiej osoby z telefonem.

Jeżeli nie czujesz się pewnie przy strojeniu anteny na maszcie oddalonym od domu, rozważzamówienie anteny satelitarnejz profesjonalnym montażem. Doświadczony monter dysponuje precyzyjnym miernikiem, zna specyfikę lokalnego terenu i jest w stanie ustawić antenę tak, aby zapas sygnału był jak największy. Taki zapas jest szczególnie istotny przy długich trasach kablowych, ponieważ daje margines bezpieczeństwa na wypadek pogorszenia warunków pogodowych, zabrudzenia czaszy anteny lub starzenia się kabla.

Rozwiązania hybrydowe i alternatywne

Nie zawsze klasyczna instalacja kablowa na duży dystans jest optymalnym rozwiązaniem. Jeśli prowadzenie kabla przez teren okazuje się zbyt kosztowne lub technicznie niemożliwe, istnieją inne sposoby na dostarczenie sygnału telewizyjnego do budynku.

Jedną z opcji jest zastosowanie nadajnika i odbiornika optycznego. Sygnał z konwertera LNB przetwarza się na światło przesyłane światłowodem, a przy dekoderze następuje konwersja z powrotem na sygnał elektryczny. Światłowód jest praktycznie bezstratny na dystansach do kilkuset metrów i odporny na zakłócenia elektromagnetyczne. To rozwiązanie droższe od klasycznego kabla, bo zestaw optyczny kosztuje orientacyjnie od 400 do 1000 zł, ale na bardzo długich trasach jest niezastąpione. Monterzy współpracujący z operatorami stosują je w obiektach hotelowych, gospodarstwach rolnych i wszędzie tam, gdzie odległość między anteną a budynkiem przekracza możliwości nawet najgrubszego kabla koncentrycznego.

Drugą alternatywą, którą warto rozważyć, jest rezygnacja z anteny satelitarnej na rzecz odbioru przez internet. ZarównoPolsat Box przez internet, jak iCanal+ przez internetoferują dostęp do bogatej oferty programowej bez potrzeby montowania jakiejkolwiek anteny. Wystarczy stabilne łącze internetowe o przepustowości co najmniej 10 do 20 Mbps i odpowiedni dekoder OTT lub aplikacja na telewizorze Smart TV. To rozwiązanie eliminuje problem odległości całkowicie, bo sygnał dociera do domu po istniejącej infrastrukturze sieciowej.

Oczywiście telewizja internetowa ma swoje ograniczenia. Jakość obrazu zależy od stabilności łącza, a w przypadku awarii internetu tracisz dostęp do wszystkich kanałów. W ofercieCanal+ 4Kznajdziesz kanały w najwyższej rozdzielczości, podobniePolsat Box 4Kumożliwia odbiór treści w rozdzielczości Ultra HD, ale wymaga to łącza o odpowiednio wysokiej przepustowości. Z kolei przy odbiorze satelitarnym sygnał jest niezależny od internetu, co dla wielu gospodarstw domowych, szczególnie na terenach wiejskich ze słabym łączem, pozostaje decydującym argumentem.

Na co jeszcze zwrócić uwagę

Przy planowaniu instalacji na dużą odległość łatwo przeoczyć kilka rzeczy, które mogą okazać się istotne w dłuższej perspektywie. Przede wszystkim pomyśl o uziemieniu masztu antenowego. Wolnostojący metalowy maszt na otwartej przestrzeni jest naturalnym punktem przyciągającym wyładowania atmosferyczne. Prawidłowe uziemienie chroni nie tylko antenę, ale przede wszystkim dekoder i telewizor podłączony w budynku. Instalację uziemiającą najlepiej zlecić elektrykowi, który dobierze odpowiednią średnicę przewodu i sposób połączenia z uziomem.

Warto też przemyśleć dostęp do anteny po zamontowaniu. Raz na kilka lat może być potrzebna korekta ustawienia, wymiana konwertera LNB lub naprawa kabla. Jeśli antena stoi w odległym rogu działki, wygodnie jest zostawić przy maszcie niewielki zapas kabla zwiniętego w pętlę, co ułatwi ewentualne prace serwisowe bez konieczności przeciągania nowego przewodu. Warto mieć na uwadze, żepakiety programowe Canal+i Polsat Box z biegiem czasu wprowadzają nowe kanały i zmieniają parametry nadawania, co sporadycznie wymaga ponownej konfiguracji dekodera, ale nie powinno wymagać zmian w samej instalacji antenowej, o ile została wykonana z odpowiednim zapasem jakości sygnału.

Dobrze zaplanowana instalacja satelitarna na dużą odległość potrafi działać bezawaryjnie przez wiele lat. Niezależnie od tego, czy odbieraszkanały telewizyjne bez opłatz satelity, czy korzystasz z pełnej oferty jednego z operatorów, solidne wykonanie trasy kablowej i staranny montaż anteny dają pewność stabilnego odbioru nawet w trudnych warunkach pogodowych. Jeśli jednak cała sprawa wydaje Ci się zbyt skomplikowana lub nie dysponujesz odpowiednimi narzędziami, nie wahaj się skorzystać z usług profesjonalnego montera. Instalacja wykonana przez doświadczonego fachowca pozwoli Ci korzystać zarówno z dekoderaCanal+ HDbez zakłóceń, jak i z możliwości, jakie dają nowoczesne dekodery 4K obu platform.